Chính sách và những định hướng cho phần mềm nguồn mở

Bài này cũng copy của một nguồn mở, tôi đã đọc từ ngày 7/9/2004, hôm nay tình cờ lục máy vợ, mò ra bài này, post lên đây coi như một kỷ niệm.

• Thế nào là phần mềm thương mại và phần mềm nguồn mở :
– Phần mềm thương mại: là sản phẩm phần mềm được sản xuất ra để bán và thu lợi nhuận (điển hình là các phần mềm đóng gói hiện nay của Microsoft). Nhà sản xuất trích một phần trong số lợi nhuận đó để tái đầu tư, nghiên cứu phát triển các sản phẩm và công nghệ mới. Chính vì vậy, ”phần mềm này không thể miễn phí, giá thành cũng không thể rẻ như cho”, ý kiến của Microsoft.

– Phần mềm nguồn mở: là phần mềm được phát triển nhờ sự hợp tác của cộng đồng và được cộng đồng người dùng tự nguyện chia sẻ với nhau. Hiện nay, nguồn mở phổ biến nhất trên thế giới là Linux. Từ một nhân Linux mở, các nhà lập trình đã phát triển thành nhiều phần mềm hoàn chỉnh như: sản phẩm hệ điều hành Linux của các hãng Red Hat, SuSE, Mandrake, Hồng Kỳ,…

-\ Vậy tại sao mã nguồn mở phát triển

Phần này thay vì nói lên lý do tại sao cộng đồng mã nguồn mở vẫn phát triển, tôi chọn cách trả lời các suy nghĩ thường cho là mã nguồn mở sẽ chết trong một ngày gần đây.

-\ Mã nguồn mở không đem lại tiền cho nhà phát triển

Đúng. Khi nhà phát triển quyết định đưa sản phẩm của mình ra thị trường dưới dạng mã nguồn mở thì họ sẽ mất đi một cơ hội kiếm tiền chính đáng, nhưng không có nghĩa là họ bị thiệt thòi.

Các nhà phát triển cá nhân thường phát triển sản phẩm của họ khi họ cần phải giải quyết một vấn đề cá nhân nào đó. Khi họ đã tạo ra giải pháp cho họ, đó chính là lúc họ thu lợi cho công lao họ đã bỏ ra. Với các nhà phát triển thì việc kiếm tiền từ sản phẩm đó còn khó khăn hơn cả việc tạo ra sản phẩm nên thường thì họ sẽ cung cấp sản phẩm của họ một cách miễn phí. Tuy không có lợi về mặc tài chính nhưng họ đã giúp cho nhiều người khác giải quyết vấn đề giống như họ đã gặp.

Các mối giao dịch mà một bên có lợi, một bên không có hại như vậy diễn ra hằng ngày xung quanh chúng ta. Chẳng hạn như khi bạn hỏi đường đi, khi bạn đổi tiền lẻ, tất cả đều là các trao đổi dạng này.

-\ Các nhà phát triển sống bằng cách nào nếu mã nguồn mở không đem lại chén cơm cho họ

Trước hết cần phải nói rằng các nhà phát triển thường có nghề nghiệp chính của họ. Mã nguồn mở không đem lại tiền bạc cho họ nhưng công việc họ đang làm đủ để họ tiếp tục cống hiến cho cộng đồng mã nguồn mở.

Mặt khác, các nhà phát triển thường tìm thấy một động lực thúc đẩy ngoài tiền bạc. Đôi khi vì động lực này mà họ còn có thể tự bỏ tiền để theo đuổi cái không đem lại lợi nhuận cho họ. Tôi không biết diễn tả động lực đó ra sao nhưng một điều chắc chắn là nó lớn hơn cả các vật chất mà nhà phát triển có thể có được khi đem bán sản phẩm của họ. Theo Masglow thì có lẽ đó là sự tự trọng, sự tự khẳng định mình (self esteem, self actualization) các nhà phát triển tìm thấy khi sản phẩm của họ đến với người dùng một cách tự nhiên.

-\ Còn các công ty thì làm sao tồn tại được

Như trên đã bàn, kinh doanh với mã nguồn mở là một nghệ thuật và khoa học mà chưa có công ty nào có thể khẳng định mình đã thành thục. Chúng ta hãy chia các công ty làm hai loại, công ty sử dụng mã nguồn mở và công ty tạo ra các sản phẩm mã nguồn mở.

Với công ty sử dụng mã nguồn mở thì câu nói đồng tiền tiết kiệm được là đồng tiền kiếm được đã đủ để hiểu giá trị của mã nguồn mở trong các công ty này.

Với các công ty phát triển thì họ có thể kiếm tiền từ việc đóng gói các sản phẩm mở, hỗ trợ kỹ thuật cho các sản phẩm họ tạo ra, cung cấp các giải pháp dựa trên mã nguồn mở, vân vân… Các cách thức kinh doanh này đang được những công ty tiên phong áp dụng. Mandrake với Câu lạc bộ Mandarke, Red Hat với các gói hỗ trợ dài hạn, JBoss với hỗ trợ cài đặt, quản lý, đào tạo và phát triển các ứng dụng cho doanh nghiệp trên nền JBoss Application Server. Ngoài ra các công ty phát triển mã nguồn mở còn hưởng một đặc ân khác từ cộng đồng: sự tự nguyện đóng góp. Hãy nhìn vào Red Hat với chiến lược Fedora. Fedora là sản phẩm của cộng đồng phát triển trong đó có sự đóng góp của Red Hat. Các thành quả gặt hái được từ sự phát triển chung đó sẽ được đưa vào Red Hat Enterprise Linux của riêng Red Hat. Mandrake với chương trình Mandrake Cooker đã nhận được rất nhiều đóng góp quan trọng từ phía người dùng thử. Linux không thể trở thành một cái tên quen thuộc nếu không có sự đóng góp của biết bao nhiêu người trong suốt các năm qua. Tất cả các đóng góp đó đều là sự tự nguyện, “miễn phí”. Đó là cái lợi mà một công ty có được khi đưa sản phẩm của họ tới người dùng dưới dạng mã nguồn mở. Cái lợi này chính là mấu chốt thành công của nhiều công ty.

– Phần mềm nguồn mở cần phải hiểu rộng hơn là Linux hay thậm chí GNU. Các công ty phần mềm chuyên nghiệp khi làm sản phẩm theo đơn đặt hàng thường vẫn phải giao nộp mã nguồn cho người mua. Khi đó, việc mở hay không ít phụ thuộc vào công ty thiết kế ra sản phẩm mà là vào người sở hữu. Ví dụ, một cơ quan hành chính Nhà nước có thể đặt hàng 1 phần mềm chạy trên Windows và công khai mã nguồn cho mọi người phát triển tiếp thì cũng có thể hiểu là nguồn mở. Mã mở có nghĩa là mở toang mã cho mọi người cùng thấy. Vậy thì cần phải hiểu rằng không chỉ có Linux hay Unix là mã mở.

– Theo các chuyên gia, muốn làm nguồn mở thì phải hiểu sâu về những vấn đề nền tảng như: hệ điều hành, cấu tạo máy tính, trình quản trị cơ sở dữ liệu… Nhưng như vậy vẫn chưa đủ. Làm thế nào để phát triển phần mềm nguồn mở là một bài toán khó, ngay như hiệu quả phổ biến phần mềm mã đóng còn chưa được như mong muốn. Do vậy, để phát triển và nhân rộng ứng dụng phần mềm mở phụ thuộc rất nhiều vào quyết tâm của Chính phủ, sự nỗ lực của các trường đại học và việc thay đổi nhận thức của các công ty phần mềm chuyên nghiệp.

• Những định hướng và chính sách cho phần mềm nguồn mở :

– Mục tiêu phát triển một ngành công nghiệp phần mềm nguồn mở nói riêng của Việt Nam, góp phần bảo vệ quyền tác giả và giảm bớt chi phí mua phần mềm từ các hãng lớn như Microsoft.

– Mục đích số một của chúng ta là đào tạo được nguồn nhân lực. Phải có nguồn nhân lực am hiểu, không chỉ biết một hoặc vài môi trường như bây giờ. Không có lẽ nếu các sinh viên của chúng ta chỉ biết mỗi một thứ, chúng ta phải biết nhiều hơn. Thế thì đầu tiên chúng ta phải có một đội ngũ nhân lực mạnh, am hiểu để sử dụng, phát triển ngành CNTT ở nước ta. Đấy là mục tiêu số một.

– Việc phát triển PMNM Việt Nam giai đoạn 2004 – 2008 sẽ huy động hầu hết các Bộ ban ngành tham gia triển khai và thực hiện, cụ thể là các Bộ Bưu chính Viễn thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Khoa học Công nghệ, Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính, các Uỷ ban nhân dân TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

– Một trong những nhiệm vụ chính là phải xây dựng được các chính sách thúc đẩy ứng dụng và phát triển PMNM, với định hướng khuyến khích mọi cơ sở giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học tham gia phát triển PMNM. Đặc biệt, mọi tổ chức cá nhân, chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam đang học tập, công tác, sinh sống ở nước ngoài, các tổ chức, công ty quốc tế đều được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để đầu tư, kinh doanh, phát triển, chuyển giao công nghệ và đào tạo về PMNM tại Việt Nam.

– Định hướng thu hút các tổ chức, công ty quốc tế và nguồn lực chất xám nước ngoài để phát triển PMNM sẽ là rất quan trọng trong tiến trình phát triển và ứng dụng nguồn mở của Việt Nam. Đó là vì các nước khác trên thế giới đã đầu tư và nghiên cứu cho PMNM từ nhiều năm trước, có nhiều kinh nghiệm quý giá và nền tảng công nghệ vững chắc cho quá trình phát triển.

– Tuy nhiên, để dự án ứng dụng và phát triển PMNM được khả thi, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nhận thức của cộng đồng về bảo vệ bản quyền phần mềm và những lợi ích lâu dài của PMNM trong quá trình phát triển CNTT nói chung và phát triển phần mềm nói riêng tại Việt Nam. Chính vì vậy, dự án tổng thể đã đưa ra các giải pháp như thực thi nghiêm ngặt việc thực hiện bản quyền phần mềm, xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia, hệ thống chứng chỉ và các phần mềm nòng cốt sử dụng PMNM.

– Đây là bài toán không dễ giải quyết, vì một thực tế rõ ràng là người dùng cuối tại Việt Nam hiện đã quá quen thuộc với phần mềm Windows qua các sản phẩm bị sao chép lậu, từ Windows 98, Me, Windows 2000, rồi đến Windows XP, với các phần mềm Word, Excel của Microsoft có ở hầu hết mọi PC. Đến thời điểm năm 2008, liệu có thể khẳng định rằng trên thị trường phần mềm Việt Nam đã hoàn toàn không còn những phiên bản hệ điều hành Windows mới nhất bị sao chép lậu, có đủ số serial sản phẩm với giá chỉ khoảng 0,5 USD/chiếc? Khi vấn đề bản quyền được siết chặt, đó là một tín hiệu đáng mừng cho sự phát triển ngành công nghiệp CNTT nước nhà. Song phải thừa nhận rằng, 99% trong số hơn 1,5 triệu máy tính ở nước ta đang sử dụng phần mềm không bản quyền, không phải máy tính nào cũng một sớm một chiều phải sử dụng phần mềm bản quyền. Sự siết chặt nếu có cũng sẽ tập trung vào khối các cơ quan, tổ chức lớn, còn đa phần người dùng cá nhân vẫn sẽ có sự lơi lỏng nhất định. Vì vậy vấn đề bản quyền cần phải có một chính sách toàn diện và hợp lý.

– Khó khăn đó gần như là thách thức đối với tất cả những người làm phần mềm nguồn mở (PMNM), anh Đặng Minh Tuấn khẳng định: “Khó khăn lớn nhất là chúng ta đã quá quen với môi trường Microsoft. Mặc dù PMNM có tiếng Việt nhưng người dùng lại không quen”.Và việc chuyển đổi nhiều khi cũng rất tốn kém, chi phí thực sự cho việc triển khai phần mềm nguồn mở trên các cơ quan nhà nước hiện nay không hẳn là đã rẻ hơn PMTM. Đúng là chúng ta sẽ phải trả một khoản tiền rất lớn cho việc mua bản quyền phần mềm Microsoft, nhưng cái giá phải trả cho các dự án phần mềm nguồn mở như Linux trên các cơ quan nhà nước cũng không hề nhỏ! Nếu triển khai không hiệu quả và tệ hơn là chấm dứt hẳn thì cái giá để quay về các phần mềm thương mại lại càng lớn hơn nhiều.

– Tháo gỡ quan trọng thứ hai là vấn đề nhận thức đúng về phần mềm nguồn mở. Quá đề cao, sẽ dẫn đến những kỳ vọng lớn và ảo tưởng, dẫn đến đầu tư sai, hiệu quả thấp và kết cục là một sự thất vọng hoàn toàn. Nhưng nếu đánh giá không đúng mức, chúng ta sẽ bỏ qua cơ hội tạo ra một môi trường tính toán đa dạng, khả năng làm chủ công nghệ, độ bảo mật trong xử lý, quản lý thông tin trên các hệ thống máy tính. Một sự nhận thức đúng về phần mềm nguồn mở sẽ là cơ sở để chúng ta có những bước đi hợp lý trong phát triển và ứng dụng phần mềm nguồn mở.

– Những bước đi chập chững đầu tiên bao giờ cũng cần tới sự động viên, khích lệ. Phần mềm nguồn mở ở nước ta cũng đang trong giai đoạn sơ khai, cũng cần có một cái nhìn bao dung như vậy. Chúng ta hãy cùng chúc, cùng hy vọng cho một hướng đi mới của ngành công nghiệp CNTT nước nhà: phần mềm nguồn mở.

• Vấn đề an toàn bảo mật khi sử dụng các hệ bảo mật dựa trên mã nguồn mở:
Các phần mềm nguồn mở thì đều có tính bảo mật cao hơn và ít bị tấn công hơn các phầm nguồn đóng. Lý do là phần mềm nguồn đóng đã được cộng đồng người sử dụng đông đảo cùng xây dựng, khi có những lỗ hổng bảo mật thì nó sẽ được nhanh chóng sửa chữa vì nó là mở nên ai cũng có thể tham gia vào xây dựng chương trình. Ngoài ra tính mở còn giúp cho những lỗ hổng của chương trình nhanh chóng được phát hiện vì người dùng có thể biết được cấu trúc chương trình hoạt động. Tuy rằng nó có thể làm cho việc an toàn của chương trình có thể bị xâm phạm.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s